Όλυνθος

Είναι χτισμένο στη μέση ενός εύφορου κάμπου με τον Ολύνθιο ποταμό να διακλαδίζεται, να περιτριγυρίζει και να περνάει και μέσα από το χωριό για να καταλήξει, σε 5 χιλιόμετρα από εδώ, να εκβάλλει στη θάλασσα του Αγίου Μάμα.

Κάνοντας μία μικρή παρένθεση σ’ αυτό το σημείο αξίζει να αναφέρω την παράδοση που θέλει τον γιο του θεού Στρυμόνα, Ολύνθιο, να σκοτώνεται σε κυνήγι λιονταριού στην περιοχή και προς μνήμη του ο αδερφός του να δίνει το όνομα «Όλυνθος» στην πόλη που υπήρχε στο γειτονικό χώρο. Το ποτάμι-χείμαρρος, άλλαξε πολλές ονομασίες στο βάθος του χρόνου (Σάνδανος, Ρετσινικιώτης είναι κάποιες απ’ αυτές) και όταν το 1923 το χωριό πήρε επίσημα την ονομασία του το ίδιο έγινε και με το ποτάμι του. (Όλυνθος > Ολύνθιος).

Εκεί λοιπόν στην κοίτη του ποταμού, λίγο έξω από το χωριό, στην πανέμορφη περιοχή «Πλατάνια» γιορτάζουν, χρόνια τώρα , οι Ολυνθιώτες τις Πρωτομαγιές τους, όπως μου μαρτυρεί ο Νίκος, ο πρόεδρος του χωριού για πολλά συναπτά έτη. Δυστυχώς, λόγω έντονων βροχοπτώσεων τις προηγούμενες μέρες δεν καταφέραμε να φτάσουμε με τον φωτογραφικό μας φακό ως εκεί, αλλά εσείς θα ρωτήστε τους ντόπιους και θα επισκεφτείτε οπωσδήποτε το μέρος, όταν βρεθείτε στο χωριό για διακοπές.

Κοινότητα Αμαριανών, μία από τις παλιότερες ονομασίες του χωριού και πύργος των Μαριανών σήμερα:

…μια φορά κι έναν καιρό μία όμορφη αρχόντισσα, η Άννα Καντακουζηνή, είχε το εξοχικό της εδώ, στα «Αμαριανά»! Δίπλα το ποτάμι, απέναντι οι ακτές της Κασσάνδρας! Εδώ έβρισκε ολιγοήμερη ανάπαυση από τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις κι ο άντρας της, ο Δημήτριος Παλαιολόγος, διοικητής του στρατού ξηράς της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η Άννα χαιρόταν την γαλήνη της εξοχής, που την προτιμούσε από την πολύβουη και ταραχώδη ζωή της Θεσσαλονίκης, ειδικά όταν ο άντρας της έλειπε καιρό σε μάχες και διαφεντέματα του κόσμου…

Όταν όμως οι Σέρβοι κέρδιζαν μάχες και εδάφη κι άρχισαν να λεηλατούν τις εξοχές, η αρχόντισσα Καντακουζηνή αποφασίζει να πουλήσει το κτήμα στη Μονή Δοχειαρίου του Αγίου Όρους, στο ένα τρίτο, σχεδόν, της αξίας του!

Το κτήμα το αναμορφώνουν οι Μοναχοί και κατασκευάζουν (ή αναστηλώνουν κατά  άλλη εκδοχή) το 1374 τον «πύργο των Μαριανών» που αποτέλεσε για χρόνια το κέντρο διαμονής και άμυνας για το Μετόχι.

Σήμερα σώζονται 12 μέτρα από τα 15μ. ύψος του τριώροφου πύργου και – ευτυχώς – προσφάτως έχουν μπει οι σκαλωσιές, προφανώς για την περαιτέρω αναστήλωση και ανάδειξη ενός τέτοιου μνημείου (θέλω να πιστεύω…).

150μ. ΒΑ του πύργου και απέναντί του, βρίσκονται τα ερείπια ιερού ναού, που υπήρχε στο Μετόχι, του Αγίου Νικολάου. Σήμερα έχει κτιστεί μικρό εκκλησάκι στην εσοχή της κόγχης του ιερού που σώζεται. Πρόκειται για ένα σπουδαίο κτίσμα παλαιοχριστιανικής βασιλικής, που ίσως δεν ήταν μόνο ο Ναός του Μετοχιού, αλλά και η βασιλική του χωριού των Μαριανών!

Αξίζει λοιπόν ο επισκέπτης να αποδώσει έναν μικρό φόρο τιμής στα δύο αυτά μνημεία, τα οποία βρίσκονται περίπου 2 χιλιόμετρα βγαίνοντας από το χωριό στον επαρχιακό δρόμο που οδηγεί στον Πολύγυρο.